

D3818

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་པྲཛྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཧྲྀ་ད་ཡ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་ཕྱག འཚལ་ལོ།།དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་བཅས། །འགྲོ་བའི་གཉེན་གཅིག་ཀུན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །འབུམ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་མཆོག། །རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱི་སྙིང་པོ་བཤད་པར་བྱ། །གླེང་སློང་བ་དང་སྐབས་དང་ནི། །བསྟན་པར་གཏོགས་པ་འདུས་པ་དང་། །གླེང་གཞི་དྲིས་དང་ལན་བཏབ་ པ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་དང་། །མཐུན་འགྱུར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་དང་། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན། །དེ་ལ་འཁོར་གྱིས་བསྐུལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མདོར་བསྡུས་ནས། འདི་སྐད་ཅེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་པོའི་ཚིག་གསུམ་གྱིས་གླེང་ སློང་བར་བྱེད་དོ།།གང་བདག་གིས་ཐོས་པ་དེ་ནི་འདི་སྐད་ཡིན་ཏེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ཕྲི་བ་དང་བསྐྱེད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་དམ་འཆའོ། །དེས་ནི་ལན་ཅིག་ཐོས་ནས་ལེན་ཅིང་འཛིན་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པར་བརྗོད་དོ། །དེས་ན་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་ བྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་མགོན་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ།སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་ཡང་དག་པར་ཞུས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་དོ།།དེ་སྐད་དུ་མགོན་པོ་བྱམས་པས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་བྱས། །དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད། །དགེ་བཤེས་མགོན་དང་བཅས་རྣམས་ནི། །འདི་ཉན་པ་ཡི་སྣོད་དུ་འགྱུར། །སངས་རྒྱས་བསྙེན་བཀུར་ མང་དག་ཞུས།།སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་སྤྱད་པས། །ལེན་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི། །སྣོད་ཉིད་དུ་ནི་མཁས་པས་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དང་བ་དང་། མི་གཡེང་བ་དང་། གུས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་ཞེས་འབྱུང་ བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གསུམ་པས་ནི་ཡི་གེའི་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཐོས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ།དེ་ན་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་རང་གི་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དྲུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་པའི་དོན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་ཐོས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དུས་གཅིག་ན་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྐབས་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ། དུས་ནི་སྟོན་ལ་སོགས་པའི་དུས་སོ། །གཅིག་ན་ཞེས་འབྱུང་བ་འདིས་ནི་དུས་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་དང་སྦྱར་རོ། ། བདུད་བཞི་བཅོམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། ཡོན་ཏན་དང་ཕྲིན་ལས་མཐའ་ཡས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་མཛད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་མཚན་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་མངར་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་འཁོར་ཐེག་པ་གསུམ་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས ཀྱིས་ཅིག་ཅར་སྐྱབས་སུ་འོས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་བཤད་པའི་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དོ།

印度语称为：圣般若波罗蜜多心经广释。藏语称为：圣般若波罗蜜多心要广释。顶礼具大悲心的圣观世音菩萨摩诃萨。
顶礼三世诸佛及菩萨，众生唯一怙主。我今将解说十万颂等之精要，佛母心要。
引起、缘起及所属教法汇集、因缘、问答等十一种，以及随顺、随喜等八种归纳。
其中，由眷属劝请及结集者略说所应宣说之事，以'如是我闻'等开首三句作为引起。
'我所闻者即是如此，非为他说'，此表明为避免增减而立誓所闻真实。此说明一次听闻后真实受持。
因此，应知结集者是对佛陀种下善根、善根成熟、具有善知识摄受、承事诸佛并如理请问、修习布施持戒等行者。否则，不可能听闻如此般若波罗蜜多之精要等。
如弥勒怙主所说：'于诸佛作胜供养，于彼生起诸善根，具足善知识摄受，方成此法之法器。承事诸佛多请问，修习布施戒等行，受持忆念等诸事，智者知为法器相。'
这些都是为了令所化众生生起信心、专注、恭敬等。
'我'字用第三格，表明如实听闻文字音声，因为是从闻所生慧，故舍弃自己证悟的本性。若非如此，'我闻'应为第六格，因为是了知的意思。
现为显示所闻自性，以'一时'等作为缘起。'时'指春等时节。'一'字用来限定'时'字。此又与'住'字相连。
因降伏四魔而称'薄伽梵'，具无量功德事业最为殊胜，为众生之导师，虽具无量功德名号，然为显示其堪为三乘眷属为自他利而行者之顿时皈依处，故说'薄伽梵'之名的缘由是能断除怖畏因。因此，在一切解说处皆称'薄伽梵'。

 །རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཅེས་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་མ་ག་ དྷཱའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ།།དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རི་རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་ཡོད་དེ་དེ་ན་བཞུགས་སོ། །བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པས་མཆོད་རྟེན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་མེ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞིག་ཏུ་མེད་པ་ ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཟླ་བ་སྒྲོན་མ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་དུ། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་སྟོང་རྣམས་མཐོང་གྱུར་ཅིང་། །རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་དྲུང་དུ་འདི་ཡིས་ནི། །ཏིང་འཛིན་ ཞི་བ་མཆོག་འདི་ཞུ་བ་བྱས།།ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་གང་ཡང་རུང་བས་བཞུགས་པའི་ཕྱོགས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་འཇིག་པ་ རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།ལྷ་དང་འཕགས་པ་དང་ཚངས་པའི་བཞུགས་པ་དམ་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཞུགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་བཞུགས་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་སྒྲ་ནི་བཞུགས་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པ་ནི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་དུས་ན་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་གཅིག་ན་ཞེས་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་གཞོལ་བ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་དུས་གཞན་ན་ནི་ཡུལ་གཞན་ན་བཞུགས་པར་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པ གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དམ་པ་གསུམ་གྱིས་གནས་པར་བྱའི།བྱེད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་པར་གཏོགས་པ་འདུས་པར་སྟོན་ཏེ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་ངོ་། །དེ་དག་མང་པོ་ ཚོགས་པས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་ནོ།།ཆེན་པོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སམ། ཤེས་རབ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཡང་སྟེ། འདི་ལ་ཡང་ཆེ་བ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་སྟོན་ཏོ། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སེམས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་།སྤོང་བ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། རྟོགས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་དག་དང་ཐབས་ཅིག་སྟེ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཞུགས་པའི་བྱ་བ་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་གི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།གཏོགས་པ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཏོགས་པ་སུ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉན་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔོན་བསྐྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།རང་མཚན་མར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་དུས་དང་། །འཁོར་དབང་དུ་བྱེད་ཅིང་དབང་དང་བཅས་པར་སྨྲས་ན། སྨྲ་བ་པོ་ཚད་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཆེ་བ་གང་དག་སྨྲ་བ་དེ་ནི་བདག་གིས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་དེ་དག་ཏུ་སོང་ཞིང་དཔང་རྣམས་ལ་འདྲི་ན་ནི་དེ་ ནུས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མདོའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཐག་རིང་བར་འགྱུར་རོ།

王舍城是摩揭陀国的一座特定城市。在其一方有鹫峰山，是佛陀常住之处，佛陀在那里安住。应当了知鹫峰山因佛陀安住而成为佛塔，即使是火等灾难也无法摧毁，因为菩萨藏经中如是说。同样在《圣月灯经》等中也说：'在这王舍城东方，见到千俱胝佛陀，在一切佛陀面前，祈请此最胜寂定。'这与其他经典相符合。如来已从一切分别、寻思等过失中解脱，以四种威仪中任一安住之处，怎么会被如来威力所生的灾难所毁坏呢？因为是天、圣者、梵天的殊胜安住，以第四禅定、空性、大悲为主要特征，故以这三种安住而安住，其中'安住'一词表示已经安住的意思。
世尊在此安住是在结集正法时已经过去。'一时'的区别说明大悲专注的众生导师在其他时间安住在其他地方。因此，追随世尊的其他人也应以三种殊胜而住，而不是以任何行为。'与大比丘僧众'等说明听众的集会，其中'比丘'是因断除烦恼，'僧众'是因他们众多聚集而不可分，'大'是因为数量众多或因智慧、神通等。
同样还有'与菩萨摩诃萨大众'，这里也以三种大来说明：以一切众生中最胜的大心、大舍、大证悟。'与'是'一起'的意思。因为是共同安住的行为，所以'一起'的含义是第三格的特征。关于'所属集会'，谁是所属呢？是指往昔所生、已经成熟、能成就如是闻法等显现的善根，意思是说有闻法等的福分。
有些大德说，为了成立自相，若说明地点、时间、眷属，具有权威性，则说法者就会被理解为量，这一点我不理解。如此，前往那些地方询问见证者，则无能力者要确定经义就会变得遥远。

།ཡང་ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་བཞིན་དུ་གང་དུ་འཁོར་གྱི་མིང་མ་བསྟན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དབང་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། འོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་གི་འཁོར་སྔར་བསྟན་ལ། གོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕྱིས་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་གང་ཡང་ཕྱོགས་བཅུའི་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དང་། རང་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འོག་མ་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཀོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ གོང་མ་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཀོད་དེ།ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་དག་ནི་འཁོར་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་གི་འཁོར་སྔར་སྨོས་སོ། །རྟག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕྱིས་སྨོས་སོ་ཞེས་པའོ། །རྟག་པ་ནི་སྔར་ བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་ནི་ཕྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གླེང་གཞི་གང་གིས་བསྟན་པ་འདི་འཇུག་པའི་གླེང་གཞི་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཁོར་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མཛད་པའི་དུས་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དུས་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །ཡོངས་སུ་ཀུན་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་འདི་ལའང་འདིས་ཁོང་དུ་ ཆུད་རྟོགས་རིག་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱའོ།།ཟབ་མོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་དུའང་གང་གིས་སྣང་བ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ལྟོས་པ་དེ་ནི་ཟབ་མོ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ། ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་འདེབས་ མཐའ།།བྲལ་བ་དེ་ནི་ཟབ་མོ་ཉིད། །ཅེས་བསྟན་ཏེ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། གང་བློ་ཡོད་དང་མེད་པ་ལས། །རྣམ་པར་འདས་ཤིང་མི་གནས་པ། །དེ་དག་ཟབ་མོ་ དམིགས་མེད་པའི།།རྐྱེན་གྱི་དོན་ལས་རྣམ་པར་བསྒོམ། །ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བཞུགས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། །འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ གཞན་གྱི་དོན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དོན་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པ་ཇི་ལྟར་རང་རང་གི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་རུང་བ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་ཡང་འདིར་ཁུངས་སུ་གཞག་སྟེ།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་བདག་མཐོང་ན་མི་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་གྲོང་ལ་སོགས་པར་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུན་གཅོད་དོ། །དོན་འདི་ ཉིད་འོག་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེའོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ། དེས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

又如同此经中，对于未显示眷属名称之处应当如何理解？因为是下位，故先显示比丘眷属；因为是上位，故后显示菩萨眷属。
如同'十方众生以及有学、无学、独觉等之福德'等，有些处从下位依次排列。有些处从上位依次排列，如'佛与菩萨'等。
其他人说因为是常随眷属，故先说比丘眷属；因为非常随，故后说菩萨眷属。常随者应当先说，其他则在后，此说法不合理。
为说明此教法所依之因缘，故说'尔时'等。眷属们善根成熟之时，世尊入定之时，因为是那个时候，故说'尔时'。因为世尊知晓时机。
法是蕴等，认为是持自相。遍一切处皆由此通达了知，故称为法门。
甚深是空性等，于任何处由任何显现，依次观待自他相续，即是甚深显现。如说：'甚深空性等，远离增益损减边，即是甚深性。'远离增益与损减边，也是超越有无二边。
因此龙树菩萨说：'若智超越有无，而不住著，彼等于甚深无缘之义中修习。'
三摩地是一心专注之相。为正安住故而住于其本性，即是等至。如是诸佛菩萨一切事业皆以利他为主。
因此世尊入此三摩地，是为令一切眷属心相续与三摩地义相应，如各自相续成熟而生起，应当如是了知。
世尊无烦恼智慧在此可为依据。声闻之无烦恼是见到我时众人断除烦恼，诸佛之无烦恼是于城邑等处断除彼等烦恼相续。
为显示此义，故说'复次尔时'等。'尔时'即是世尊入定之时。'复次'是决定词，意为'即是'。

 །ཡང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱ་བ་བསྟན་པ་དང་། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །བཤད་པ་འདི་ལ་ནི་འཁོར་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དུས་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་བསྡུ་བ་འཐད་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་ སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་འམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་ཉིད་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབས་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ཕྱི་མ་ཉིད་དུ་རིགས་ན། བྱང་ཆུབ་འདི་ཡང་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་འདི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་རྟོག་པ་ ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་སྐད་དུ། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་པ། །རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ཞིག་དེ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སེམས་ཆེ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གསུམ་བསྟན་པ་དང་། ས་ཆེན་པོར་ཞུགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འདིའི་སེམས་དཔའ་ཆེ་བས་ན་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །དེ་སྐད་དུ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཀྱང་། གཏོང་བ ཆེ་དང་བློ་ཆེ་བ་དང་མཐུ་ཆེ་དང་།།རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་མཆོག་ལ་ཞུགས་པ་དང་། །གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་ཤིང་བདུད་ཀྱི་སྒྱུ་འདུལ་བ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་སེམས་དཔའ་ཆེ་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད། ཅེས་གསུངས་སོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་རིང་དུ་བསྲིངས་ཏེ་སོང་བས་ན་ འཕགས་པའོ།།གང་གིས་སྤྱན་རས་ཀྱིས་གཟིགས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་དབང་ཕྱུག་སྟེ། འཇིགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་མི་རྟེན་པར་དབང་དུ་གྱུར་པའི་དབང་ཕྱུག་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདི་འཕགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་ཡིན་པས་འཕགས་ པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གོ།།རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པའམ། །ཤེས་པའི་མཆོག་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་པོ། །དམ་པའི་དངོས་པོ་ནི་དམ་པ་ཉིད་དེ་དམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གང་ལ་མཆོག་གཞན་མེད་པ་ནི་དམ་པ་བཤད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་དམ་པ་ཉིད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ། རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཤེས་པ་དམ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤིན་དུ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། ཀུན་ དགའ་བོ་ཤེས་རབ་གང་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྔོ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་དེ་དམ་པ་ཡིན་ནམ།ཀུན་དགའ་བོས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དམ་པ་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དམ་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།དེ་བས་ན་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྒྲ་སྦྱར་བ་ཡང་དཀའ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དོན་ དམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། གོ་ཆ་དང་། འཇུག་པ་དང་། ཚོགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཟབ་མོའི་དོན་ནི་སྔར་ བཤད་ཟིན་ཏོ།

所谓'又'字是为了总摄，是总摄等持的作用和下文所说的观察的作用。对于此解释，应当仅仅把握眷属善根成熟的时机，如此则总摄合理，否则就不合理。
此中的菩萨，是为菩提或者本身就是菩提心而称为菩萨。因为已经趣入佛果，对于已获得灌顶者而言，后一种词义解释更为恰当。
那么这个菩提又是什么呢？此菩提具有虚空的性质，因为远离一切分别。如《大毗卢遮那成佛经》中也说：'菩提具虚空性质，远离一切分别。'任何想要证悟它的人就是菩萨，因此称之为菩萨。
因为是一切众生中最殊胜者，具有大心等三种特质，并且已入大地，以波罗蜜多的广大性，因其心意广大故称为大菩萨。如《般若摄颂》中也说：'大舍大智及大力，趣入诸佛最胜乘，披着大铠降魔术，因此称为大菩萨。'
因为远离罪恶不善法而称为圣者。以慈眼观察时众生自在，不依止怖畏和痛苦之因而得自在，故称为自在。此既是圣者又是观自在，故称为圣观自在。
因为了知种种相或是智慧中最殊胜的，故称为般若。最胜之事即是最胜性，唯是最胜。世间上无有其他更殊胜者即说为最胜，般若的最胜性即是般若波罗蜜多。
因此这样说：以空性等相的自性而成为最胜智慧，具足最极殊胜者即是般若波罗蜜多。如《八千颂般若经》中说：'阿难陀，以何般若将善根回向无上正等正觉，此是否最胜？阿难陀白言：世尊，是最胜。善逝，是最胜。世尊告曰：因此由于最胜故得波罗蜜多之名。'
对于其他解释则词义解释不合理，字义结合也困难，且与世尊的词义解释相违。
胜义般若波罗蜜多是具有一切相清净性质的法身。其他则是发心、披铠、趣入、资粮、出离等修行的性质，是因的本质。甚深义已如前所说。

།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་རྒྱུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བྱ་ན་ནི་ཡུལ་གྱི་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་ལ་བྱ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྤྱད་པ་ནི་རྣམ་པ་མང་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ནི་མོས་པའི་སྤྱད་པའོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ དྲུག་ལ་ནི་སྒྲུབ་པའི་སྤྱད་པའོ།།ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་ངེས་པའི་སྤྱད་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པའི་སྤྱད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རང་གི་དོན་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཏེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་སོ་སོར་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དགུ་དགུའོ། །དེ་ལྟར་མོས་པ་ རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ནོ།།སྒྲུབ་པའི་སྤྱད་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་གཉིས་པའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་གསུམ་པའོ། ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། དེས་ནི་ས་ལྷག་མ་བརྒྱད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྩོལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་དང་རབ ཏུ་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པས་བཞི་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་སྒྲུབ་པའི་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་སྤྱད་པ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ངེས་པས་ན་ངེས་པའི་སྤྱད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདིར་ནི་བྱེ་བྲག་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་སྤྱད་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་བཟུང་ངོ་། །སྤྱད་པ་ནི་སྤྱོད་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །ཡང་ན་མོས་པ་ཉིད་སྤྱད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་རྩོམ་པའི་ས་ཡིན པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་བརྩམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དེ་བས་གཞན་པ་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡུལ་དེ་ལའང་དེའི་ཆེད་དུ་སྤྱོད་ པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་བལྟ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། ལས་གཞན་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཁོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ དབང་ཕྱུག་འཆད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ཞུགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་ཡང་འདྲི་བ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བལྟ་སྟེ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །ཡི་གེ་ཁ་ཅིག་ལས་འདི་ལྟར་ཞེས་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་ བྱ་བ་འདིས་རང་གི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་དང་།མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བཞེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་གྱི་སྒྲར་སྦྱོར་རོ། །རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ་ བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཕུང་པོའི་སྒྲས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱང་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། མཇུག་སྡུད་པ་ན་དེ་དག་ཀྱང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཀྱང་གི་སྒྲས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ལྟའོ།

当以因的般若波罗蜜多为对象时，是处所的第七格。当以果为对象时，是因由的第七格。其中修行有多种：在凡夫地加行道时是胜解修行。在第二地等六地是修证修行。在第八地是决定修行。其中胜解修行有三种：为自利、为自他二利、为他利，每一种又各自以下下等九种差别分类。如是胜解有二十七种。修证修行是增上戒等三学清净的本体，其中以增上戒学清净为第二地。以增上心学清净为第三地。以增上慧学清净有八种，即摄集其余八地。其中以菩提分、四圣谛、缘起、有功用无相住相应的增上慧学清净为焰慧地等四地。如是六种是修证修行。决定修行是以任运成就无相的增上慧学清净为第八地，由于决定随意清净佛土而修行，故称为决定修行。此处由于未作区分，故摄受一切修行。修行即是行持，是随顺修证。或者说胜解即是修行，因为这是开始的阶段。以此开始极喜等十一地。获得、圆满、清净是由其余诸地安立。对于彼境，也观察为彼而修行，意思是随顺世尊所作而趣入，无有其他作为。其他眷属虽然也随顺如来所作，然而由于圣观世音自在是宣说者，故说如是趣入。舍利子也是因为是提问者。所说'观察'是观察自性空性等种种行相，即是分别。某些文本中出现'如是'时，则以此'如是'表明殊胜地观察自性空性、无相、无生等下文所说诸行相。因此以'相'字表达种种义。为显示所应观察的内容，故说'五蕴'。以蕴字也表示处界，因为结尾也说到它们。或者说以'亦'字表示也观察五蕴、处、界。

 ། དེ་དག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདིས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དང་། བྲལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི སྐབས་འདིར་དེ་མ་ཐག་ཏུའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པའི་མཐུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཛད་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་མཐུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དོན་འདི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་དྲི་བའི་སྤོབས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་འདི་ཤཱ་རིའི་བུའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་བསྔགས་པར་འོས་པའི་སྒོ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པའོ། །ཤཱ་རིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤ་ར་དྭད་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའི་བུད་མེད་དོ། །དེའི་བུ་ཡིན་པས་ཤཱ་རིའི་བུའོ། ། འདི་སྐད་ཅེས་འབྱུང་བ་ནི་འོག་ནས་སྨོས་པའོ། །སྨྲས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་སྨྲས་པར་འགྱུར་བའོ། །བསྔགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྲས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བོང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་ལ་ཞེས འབྱུང་བ་ནི་བྱེ་བྲག་མ་བསྟན་པའོ།།སྤྱོད་པར་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ནན་ཏན་གྱིས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའོ། །འདོད་པ་ནི་འདིའི་འདུན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཡི་གེ་ཁ་ཅིག་ལས་སྤྱད་པ་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེས་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། བྱེད་པ་དང་སྒྲུབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་ པར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ།།བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ། གོམས་པར་བྱ། དེ་སྐད་ཅེས་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་སྔ་མ་ལ་བྱའོ། །སྨྲས་པ་དང་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་བརྗོད་པ་དང་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་ རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་འདི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ།།འམ་ཞེས་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་སྟེ་གཉི་ག་ཡང་ཡིན་པར་ལྟ་བར་བྱའོ། །དེས་ཞེས་འབྱུང་བ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་འདོད་པས་སོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །རྣམ་པར་ བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱའོ།།འདིས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལྷག་མཐོང་གིས་དམིགས་པ་བརྗོད་དོ། །སེམས་པའི་བར་མ་ཆད་པ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡང་བལྟ་ བར་བྱའོ།།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རམ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་རམ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ལྟ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་སྟེ། དངོས་པོའི་ མཐའི་དམིགས་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིས་ནི་དངོས་པོའི་མཐའི་དམིགས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ས་དང་པོ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་གོང་དུ་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་། སྔར་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ས་གཉིས་ པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དམིགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ས་མཐར་ཕྱིན་པ་བཅུ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།

通过'彼等亦是自性空'这句话，如实显示了存在，即自性空、离、无我之义。这也是表示无相、未生等。'其后'这句话是指此处紧接着。佛陀事业的威力即是佛力，意思是世尊所作的加持和威力，此义是世尊成就了向圣观世自在询问的勇气。若非如此，则显示这不是舍利子的境界。由于断除烦恼而值得赞叹，因具寿命故称具寿。'舍利'是指生于舍罗德种姓的女人，因是她的儿子故称舍利子。'如是言'是指下文所说。'说'是指将要说。'善男子'是为赞叹而说，由于已得灌顶而成为诸佛殊胜之子，故此是赞叹。'若有'是指未明确指出。'行'是指实行和精进修持。'欲'是指此人的意愿，故如是称。某些文本中出现'欲修行者'，'作'与'修'意义无别。
以何种意乐、加行、现证、修持、了悟之相，如何学习、熟习，'如是言'是指前面的方式。'说'即是'言说'。'善男子或善女人'是指此为圣者们应当称呼的。'或'字表示相互关系，应视为二者皆是。'彼'是指欲修行者。'如是'是指依下文所说的方式。'应观察'是指应当以种种方式分别观察。
此说明具有分别影像的毗婆舍那所缘。也应观察一心专注无分别影像的奢摩他所缘。'正随观'是指由于无颠倒故为'正'，或由于无相性故不可分故为'平等'，或为一切法故普遍观察及随顺观察即是正随观，意思是以奢摩他和毗婆舍那现证实际所缘。此说明见道所摄初地的实际所缘。其后向上的实际和前说二种，即第二地等应观察为彼三种所缘。在第十究竟地和如来地，由于获得法身故，圆满所需即是所缘。

 །དེ་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། དེ་སྔར་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་མཐའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དམིགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ དག་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་མཐར་གྱིས་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་གསེར་ལྟ་བུར་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་བར་དུ་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས གསུངས་ཏེ།རྒྱས་པར་ནི་དེ་ཉིད་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་ནི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རང་གི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ གཅིག་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་སྟོང་པའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལ་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དང་། བཏགས་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། དཔྱོད་པ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་སྣང་བ་བཏགས་པ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་སྟེ། དེ་དག་འདི་སྐད་དུ་དོན་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།མྱོང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལ་རྣམ་པ་གང་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་གི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་པོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། དེས་བརྩམས་པ་ཆ་ཤས་ཅན་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཙོ་བོ་དང་། སྒྲའི་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ པ་ཐ་དད་པར་རྟོག་པའི་དྲ་བ་ངན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་དེ་དག་བ་ལང་རྫི་དང་བུད་མེད་ཡན་ཆད་ལ་གྲགས་པ་དངོས་སུ་གསལ་བར་སྣང་བའི་གཟུགས་དེ་ཉིད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ ཏེ།གཟུགས་སྣང་བ་འདི་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། དཔྱོད་པ་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་གཟུགས་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་སྣང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདིས་འགོག་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པར་ག་ལས་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དང་། རྟག་པ་ ཉིད་ཀྱི་ས་ཕྱོགས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ།

如是在《圣解深密经》中说道：'之前为获得止观，而获得有分别和无分别影像所缘。现在为获得见道，而获得实际边际所缘。他从此之后，与修道相应，若于这三种所缘作意，则为断除一切相及习气，渐次于诸地中如金般清净其心，乃至现证无上正等正觉菩提，亦获得圆满成就所缘。'
详细内容应当从彼处了知。此处仅略说譬喻而已。如何以自性空等行相观察蕴等，因为无颠倒故为真实，以无相性故为一相，故为平等，并能如实遍见一切法。
若问：'色是空'之所说，因为是此处，应当配合'以自性'而理解。如是，对于显现为色等者，有说是实有，有说是假立，彼等了知为此二相。其中说色等显现是实有者，即是毗婆沙师及经量部等。说境显现是假立者，即是经部师，彼等如是说：'境是青等外在实有，而经验是此识所修习的行相。'
对于青等，执著自性的诸多分别，如微尘及由此所成的有分、识、胜性、声梵等差别转变的恶网，彼等一切皆因否定自性而破除，故当说此。凡是彼等从牧牛人及妇女以上所共知的明显显现之色，如同干闼婆城般自性空，此色显现中毫无自性。因此，于此自性空中说为色，此说明毗婆沙师及经量部等所许之色自性为空。
经部师等认为，显现是识的本性，故青等显现是以境的自性而空。若思维外境唯是有，故空性异于色，彼等亦以'空性不异于色，色亦不异于空性'之说而破除。
复次，若问：'如何得知蕴等无自性？'此中回答：蕴、处、界等是缘起，故已遮除无因及常性之处。

།རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་རྟག་པ་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ན་རྒྱུ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་འམ། དུས་ཐ་དད་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་ལྟར་ན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྔ་ཕྱིའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་དང་།བསྐལ་པ་ཡང་ལོ་གཅིག་ཙམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་ན་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ལྟོས་པར་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟོས་ན་ནི་དངོས་པོ་རེས་འགའ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པའི་ཕྱོགས་ནི་མི་སྲིད་དེ། དུས་གཅིག་པ་དང་དུས་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཞེས་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། ཤཱཀྱའི་སྲས་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པའི་ཆོས། ། རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པར་མཐོང་ནས་ནི། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་རབ་ལྡན་པས། །གཡོན་ཅན་དཔུང་བཅས་མཐོང་བས་གཡོ་བ་མེད། ཅེས་འབྱུང་བ་དང་། དཀོན་མཆོག་ཏ་ལ་ལ་ལས་ཀྱང་། རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་རང་གི་དངོས་མ་སྐྱེས། །ཆོས་ཀྱི་ལུས་ནི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ། །ཆོས་ཉིད་རྟག་ཏུ གནས་པ་ནམ་མཁའ་བཞིན།།བསྟན་ན་ཆོས་རྣམས་སྦྱོང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་རྒྱན་ལས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་གཡོ་བ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་གཡོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐོབ་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྤྲོས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མ་སྐྱེས་པའོ། །གང་ཤིན་ཏུ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ངེས་པར་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་གང་འབྱུང་བ། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་དེ་མ་སྐྱེས། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་གང་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྐྱེ་ཞེས་ཇི་སྐད་བྱ། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ དངོས་ལ་ཡང་།།གང་གིས་སྐྱེ་བར་རྣམ་བརྟགས་པ། །རྣམ་པར་མི་མཁས་དེ་ཡིས་ནི། །རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་དོན་མ་མཐོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་བྲལ་བ་སྟོང་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་དང་།གཟུགས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།

对于从因而生的方面也有两种情况：事物生起时是与因同时生起，还是在不同时间生起。其中若按第一种情况，因与果的前后诸方面都将被同时观察到，因此因果二者将无法区分，劫也将变成仅一年之久。
对于第二种情况，因为因果二者不能同时聚合，所以无有作用，因此将成无因。若无因则将成为恒有或恒无，因为无有其他所依。若有所依则事物将成为偶尔存在。
第三种情况是不可能的，因为同时与异时二者是相互排斥的。因此，色等显现，如同阳焰之水等一样，自性是空的。对于这些，依于彼彼而生起的分别，即是世俗。
因此，世尊在《圣方广游戏经》中说：'释迦子见缘起法，无有自性已，具如虚空心，见邪魔军不动摇。'
在《宝髻经》中也说：'缘生无自性，法身即佛身，法性常住如虚空，若说诸法得清净。'
在《入一切佛境智光庄严》中也说：'法性不动摇。不离法性者即得法性。得法性者毫无戏论。为何如此？因为是由因缘所生。凡是因缘所生者即是究竟无生。凡是究竟无生者即是决定所得。凡是决定所得者即不与一切法作意共住。'等等。
因此，圣龙树也说：'缘起所生法，自性本无生，自性若无生，何言有生起？对极微细事，若人妄分别，彼不善巧者，不见缘起义。'
另外，所分别的色等他依相，以遍计所执性的能取所取二相，于常常之时、恒恒之时中远离，彼空即是法性之色，是圆成实相。他依与圆成实这二者都是空性之色，此说明是一体。
为了确定空性圆成实性与色等他依相是一体，故说'空性即是色'。

 །དེ་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་ནས་དགག་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་། གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ ལ་སོགས་པས་ཐ་དད་པ་ཉིད་འགོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་ནས་ནུས་པར་གྱུར་པས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་གཉིས་ནི་མ་གྲུབ་པའོ། །རྒྱུན་ཆད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རྟག་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གཅིག་ཁོ་ན་དོན་དམ་པ་བདེན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རྨོངས་པའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ། དེ་ལ་བཤད་པ་ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་འདོད་པ་ལ་ནི་རག་ན་དོན་དམ་པར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ།འདི་ལྟར་དེ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་བདག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་ཡིན་ནམ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན། ཅི་སྟེ་ཕྱོགས་དང་པོ་ཡིན་ན་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རིག་བྱེད་ཀྱི་མཐའ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་ པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འདི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད།ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཀྱང་། ཆོས་ཀུན་རྟག་ཏུ་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འཇིག་།སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོང་ཡེ་སྟོང་པ་སྟེ། །ཉི་ཚེའི་སྟོང་ཉིད་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི། །ཞེས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་ བྱ།མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱོན་གདགས། འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་དུས་མཉམ་པ་དང་། དུས་ཐ་དད་པའི་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་ཡང་མི་བརྗོད་དོ། །གང་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་དམ་པ་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨྲས་པ་འདི་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ལས། ཅི་སྟེ་འདུས་བྱས་མེད་ན། གང་འགོག་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདེན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཅི་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཆེས་ལྷག་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།རྩོམ་པ་དོན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་འོག་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་ཁས་མི་ལེན་ན་ཇི་ལྟར་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་དམ་པར་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ལས་བཟློག་སྟེ། མེད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ནི་འདི་ལྟར་མེད་པར་ལྟ་བ་ཆད་པའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། ཕ་མེད་དོ། །མ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ།

如是以成立一性门而说已，复以遮遣门，以'色与空性非异'等语遮遣差别性。此由无变异及无颠倒而圆成故为圆成，以非因缘和合所作故为无为法。除此之外二者则为未成。以无间断故为常，彼即是大圣法身胜义有。唯此一法为胜义谛，即是无迷乱法性涅槃。若非如是，一切造作将成无义，如是传闻。
对此解释，若执如前所说法身之相，则所谓胜义有者云何？如是，彼是否如外道所遍计之我等为常，抑或是刹那性？若是第一种情况，则此与外道吠陀论等宗义有何差别？月灯三昧经中亦云：'诸法恒时自性空，菩萨观察诸法坏，一切有为本来空，片面空性外道许。'此复如何理解？又如何责难诸外道？
若如第二种情况，则前刹那为后刹那之因，其中同时与异时之过失已如前说，故不再述。又所说'唯一胜义谛'等言，此亦是对希求涅槃者之方便意趣。如《无尽慧经》云：'若无有为，何所灭而成涅槃谛？'以此遣除彼等一切。
二万五千颂般若等中亦云：'正等正觉亦如幻如梦，涅槃亦如幻如梦。若有胜于涅槃之法，彼亦如幻如梦。'造作有义当于下文说明。若不许所取能取远离之无二智胜义有，云何不成无耶？答：不成无。以世俗谛中许缘起故，胜义中亦超越有无故。
若反于有性而执为无性，如是无见即是断边，谓：无父！无母！无此世间！无他世间！

 །ལེགས་ པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པ་ཅན་ཡིན་ན། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དབུ་མའི་ལུགས་ལ་ལྟ་སྐབས་ག་ལ་ཡོད། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་ བ་ལས་ཀྱང་།སྨིན་རྒྱུ་ལས་ནི་ཆུའོ་ཞེས། །ཆུ་ཡི་བློ་ཡིས་དེར་སོང་ནས། །ཅི་སྟེ་ཆུ་དེ་མེད་དོ་ཞེས། །འཛིན་པ་དེ་ནི་རྨོངས་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། གང་ལ་མེད་པར་འདོད་པ་ལ། །བྱང་ཆུབ་བརྟེན་ཕྱིར་སེམས་མེད་ཅིང་། །ཁས་ལེན་མེད་དང་སྤྱོད་མེད་དང་། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མེད་པར་ ཤེས།།ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་ལན་བཏབ་པོ། །ཇི་སྟེ་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མེད་པ་ཉིད་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ཡང་རྒྱུ་ཐ་དད་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་དེ་དག་གི་ཤེས་ པ་རྣམ་པར་འཛིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན།འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ལ་མི་འཛིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན། ཁྱེད་ལ་ཡང་སྐྱོན་འདི་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མི་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་མི་མཐོང་བ་མི་ཤེས་ པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་དུ་གཟུགས་མ་མཐོང་བ་ཉིད་གཟུགས་མཐོང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་། གང་ཡང་མ་མཐོང་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་འདྲ་བར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ན་ཐ་མ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་པ་ཕུང་པོ་དག་མདོར་ན་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།།དེས་ན་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཚོར་བའོ། །ཚོར་བ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཚོར་བ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་ པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིན་དུའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ཏེ། རང་གི་ ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ།།རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་བསྟན་ནས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདིས་སམ་དེ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ ཕུང་པོའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བས་གཟུགས་སོ།།ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མྱོང་བས་ན་ཚོར་བའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཐུན་མོང་མ་ ཡིན་པའི་ངོ་བོའོ།།ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་མེད་པས་དེ་མཚན་ཉིད་མེད་པས་སོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོས་དགག་པས་ངོ་བོས་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

说'善业与不善业的果报不会成熟'这样的说法，以及诽谤真理和三宝等这样特征的罪过，在极为清净的中观宗见解中怎么会有呢？
如《宝鬘论》中说：'以为成熟因是水，带着水的心前往彼，若说彼水不存在，执着此见即愚痴。'
又说：'于执为无者，为依菩提心，无心且无许，无行亦无作，于彼如何知其为无有耶？'以此作答。
若说因为否定了有故成为无，那么因为否定了无故为何不成为有？
若承认无二智在胜义中存在，对于以不同因缘而起的诸法，若执取彼等之相，如何是无二？若于胜义中存在而不执取，又如何是一切智？
若说你们也有同样的过失，则不然。因为不见胜义中存在即是见到真实，而不见阳焰为水并非无知。
如说'不见色即是见色'等，《三摩地王经》中也说：'若于一切法皆不见，即是见到一切法。'
如是，与色相同，从受等乃至最后识蕴，简言之，宣说诸蕴以自性空。
因此应当如是了知：受是空，空即是受，受非异于空性，空性非异于受。同样也应配合想等。
宣说诸蕴自性空后，为宣说处界诸法，故说'舍利子，如是'等。'如是'即如蕴一般。一切法即是处界，与'自性空'相配。
宣说观察自性空的方式后，为宣说观察无相的方式，故说'无相'。
由此表征或应当表征故为相，如色蕴的共相是可造色故为色，受蕴的共相是领纳故为受。
若问自性有何差别？由自相和共相所作有差别。自相即是自性，如青等不共的体性。
一切蕴界处诸法皆无彼等共相，故为无相。
无相等彼等以自性否定，故不需勉强而成立。

 །ཅི་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ ཅད་སྟོང་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རང་གི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ལས་སྐྱེ་ཞིང་རང་གི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འགགས་པས་འགག་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སྐྱེ་བ་ དང་།མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་།འདུ་བྱེད་འགགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་འགག་པ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་སྐྱེས་པ་མ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གལ་ ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན།དྲི་མ་མེད་པ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མའི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དྲི་མ་མེད་པའོ། །དྲི་མ་ བསལ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་མི་གཡོ་བའི་ས་ལ་མཚན་མའི་ཉེས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པས་སྐྱོན་བྲི་བ་དང་། སྔར་ ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།བྲི་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིར་སྐྱོན་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་དགུ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། མངོན་པར་ ཤེས་པ་ཆེན་པོ་དང་།སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་པ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདིར་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བྱ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་ཟ་མ་ཏོག་གི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཁོ་ན་དང་གོ་རིམས་ཀྱང་འདི་ལྟར་གསུངས་ཤེ་ན། འདིར་བཤད་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ལ་སྙིང་པོ་ཡང་གཞན་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལས་དམ་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཙོ་བོའི་དོན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་དེ་དག་ཉིད་འདིར་གོ་རིམས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བར་མ་བཞིས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་ བྱང་བ་བཞི་བཀག་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ།།ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྨོན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱོན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྨོན་པར་བྱེད་ལ་དེ་གཉི་ག་བཀག་པས་སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་བལྟས་ པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་ལྟ་བས་ནའོ། །དེའི་ཚེ་ནི་དེའི་དུས་ནའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ལ་གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟར་མེད་ཅེས་འབྱུང་ བར་སྦྱར་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ཅེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དགག་པ་འདི་དག་སྟོན་ཏོ།

如果一切法都是空性和无相的话，那么它们怎么会随着各自的缘而生起，又随着各自的缘而灭去呢？比如说'无明缘行，行缘识'等等这些存在的支分的生起，以及'无明灭故行灭，行灭故识灭'等等这些存在的支分的灭去，在这般若波罗蜜多中都是不存在的，为了显示这个道理，所以说'无生无灭'。
如果是这样的话，那么具有因果的烦恼和清净的四圣谛又怎么可能存在呢？所说的'无垢无离垢'，是因为烦恼垢染的自性不存在，所以一切法都是无垢的。因为不是通过去除垢染而清净的缘故，所以说是自性离垢，因为一切法自性本来光明的缘故。
如果是这样的话，在不动地中因为断除了相的过失，而自然安住于无相中，过失减少，以及像以前那样合理地断除恶趣的烦恼和愚痴等等，这又怎么可能呢？所说的'无减'，这里应当理解为过失。同样，在第九地等三地中，按照次第获得了正确的分别智慧、大神通和无障碍智慧，为了显示功德圆满性的不存在，所以说'无增'。这里也应当补充'功德'二字，因为在《宝箧经》中也是这样说的。
为什么只说八种相，而且次第也是这样呢？这里所说的是般若波罗蜜多的精要，而精要是在所有支分中最殊胜的主要部分。般若波罗蜜多的主要含义就是空性等三解脱门。这是由那八种相所摄持的，这些相的次第是这样的：空性和无相这两者是空性三摩地；中间四者是通过遮遣生、灭、烦恼和清净四者而成为无相三摩地；最后两者是无愿三摩地，这是因为断除过失或为了获得功德而发愿，遮遣这两者就是无愿性。
现在为了显示以所说的方式观察的果，所以说'因此当时'等等。'因此'是指以所说的方式观察的缘故。'当时'是指在那个时候。'正确随见空性时不能正确随见色'等等，应当这样理解：不见一切法就是见空性。'无色'等等，是显示否定蕴、处、界等这些。

 དེ་ལ་གཟུགས་མེད་ཅེས་འབྱུང་བ་ནས་ཐ་མ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕུང་པོ་འགོག་ པའོ།།མིག་མེད་ཅེས་འབྱུང་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་མེད་ཅེས་འབྱུང་བ་འདིས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་འགོག་གོ། །མིག་གི་ཁམས་མེད་པ་ནས་བར་གྱི་སྒྲས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བཅོ་ལྔ་ཤུགས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །ཐ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཏེ།འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་མི་ སྲིད་ན།འོ་ན་ཇི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རང་གི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་འགགས་པས་ཀྱང་འགོག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། བདེན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་མེད། མ་རིག་པ་ཟད་པ་མེད་ཅེས་གསུངས་སོ། །བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །རྒ་ཤི་མེད་དོ། །དེ་མེད་པས ཟད་པ་མེད་དོ།།ཅི་སྟེ་དོན་དམ་པར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དང་། དེ་ཟད་པ་མེད་ན་འོ་ན་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ལོག་པ་ཉིད་དུ་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པའི་ཡན་ ལག་དང་དེ་ཟད་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་འགོག་པའི་ ཐབས་སུ་འགྱུར་བ་ལམ་ཡང་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།མཚན་མའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡི་གེ་ཁ་ཅིག་ལས་མི་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ་དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཚན་མའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་མེད་ན།འོ་ན་མི་ཤེས་པ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། མི་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མི་ཤེས་པ་འདི་ག་ལ་སྲིད། དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྟོབས་དང་ མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་།དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་ན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཀག་ནས་དེ་ལས་བཟློག་པ་མ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ མ་ཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་མི་ཤེས་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ལས་འདས་པ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

从'无色'开始直到最后'无识'为止，是遮遣蕴。从'无眼'开始直到'无法'为止，是遮遣处。从'无眼界'开始，中间的词语表示色界、眼识界等十五界是以引申义来表示。因为是最后，意界和意识界，如此无相、不生不灭等，也要应用于'无色'等一切。
如果在空性、无相等中不存在蕴界处，那么如何安立'以无明为缘而生诸行'以及'无明灭则诸行灭'？同样，十二缘起支如何依各自缘而生，以及依缘灭而灭呢？答：确实如此。这是在世俗谛中存在，而在空性、无相等中则不存在，所以说'无无明，无无明尽'。'中间'一词是以引申义表示行等。无老死，无其灭尽。
如果胜义中无有缘起支及其灭尽，那么圣者们如何见到苦等谛？圣者们所见为谛者，不应是颠倒。若是谛实，如何无有缘起支及其灭尽呢？因此，关于自性空性等，说'苦'等。当苦的自性不生故无时，其因集谛又何从有？因此，所谓灭谛以及能趣向灭的道也皆无所有。
为了断除有相之过失，智慧的自性在胜义中也无成立，为显示此义故说'无智'。某些版本中也出现'无无知'，其义是：如果在空性中因远离有相的烦恼过失而无智慧，那么是否有无知迷惑的相呢？说'无无知'，因为在自性空性中何有此无知？同样，对于证知、力、无畏等功德，及其所得的自性若无，则'得'不应理，为显示此义故说'无得'。
如此遮遣得的分别后，为遮遣与此相反的无得分别故说'无无得'。应知这是显示超越智慧与无知、得与无得的离增益诽谤二边的甚深义。

 །དེ་ལྟར་ན་གོང་དུ་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་སེམས་པ་དང་།ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་སྒོམ་པའི་ལམ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་བརྟེན་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཞུགས་ཤིང་གནས་ཏེའོ། ། བྱང་ཆུབ་ལ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞེས་བྱ་བའང་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྣང མཛད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལས་ཀྱང་།གསང་བའི་བདག་པོ་དེ་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་དམིགས་སུ་མེད་དེ། དེ་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཆོས་འགའ་ཡང་མེད་ན་སྐྱོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བསལ་ནས་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་གང་ཡང་མེད།ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་འདོད་པ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་ཅེ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་ཁ་ཅིག་གི་རེ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་འདོད་པའི་སྐྱོན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་གོ། །གང་དུ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ན་དེ་ལ་སུ་ཞིག་འཇུག། ཅིའི ཕྱིར་འཇུག་།འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་གགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ཀུན་ནས་ཁེབས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་གཅིག་གོ། །གང་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་འཇོམས་པའི་དོན་གྱི་གཉེན་པོ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་གཅིག་སྟེ། ས ལ་འཇུག་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ།།ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་རྫོགས་པ་ཡིས། །རབ་དགའ་ལ་སོགས་བཅུ་གཅིག་ས། །རྨོངས་གཉིས་གནས་ངན་ལེན་གཅིག་སྟེ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་ཐ་དད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ ཀྱང་།དེ་ལ་ས་དང་པོ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་ སྣ་ཚོགས་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཐོས་པའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།ཆོས་ལ་སྲེད་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།

如是，以上述所示之相，于此般若波罗蜜多中，因无有任何所得之法，故为菩提而思维、殊胜贪著及意乐，即是依止并极为依靠具足如所说般若波罗蜜多相之修道，以殊胜精进而趣入安住。
于菩提中无有任何圆满成就之法。如是于月灯三昧等中，世尊宣说菩提自性：'极微细法亦不存在，所谓极微细亦不存在'等。
于大毗卢遮那成正觉经中亦云：'秘密主，彼处极微细法亦不存在且不可得，是故名为无上正等正觉。'
若于般若波罗蜜多及无上正等正觉中皆无有任何法，则既无断除过失相之法而成智慧，亦无获得功德相之所欲，则何故从菩提开始依止般若波罗蜜多而安住？
如是思维：凡是某些人先发起希求而趣入某事，彼等一切皆为断除不欲之过失及为获得所欲之功德而趣入。若于一切处因自性空故诸法不可得，则谁趣入彼？为何趣入？趣入之果为何？
故说'由心无障'等。为障碍如实通达真实义故，于心造作障碍、遍覆盖故，是为心障。彼等即是二十二种极愚痴，如执著补特伽罗及法等，以及彼等习气不顺品十一种。
为断除彼等故，对治之义次第即是欢喜等十一地。如入地论云：'圆满十一支，欢喜等十一地，二愚及一习气，不顺品各异。'
如是解深密经中亦云：'于彼初地中，有执著补特伽罗及法之极愚痴，恶趣烦恼之极愚痴，及彼习气不顺品。第二地中，有微细堕罪迷乱之极愚痴，种种业道之极愚痴，及彼习气不顺品。第三地中，有欲贪之极愚痴，总持未圆满之极愚痴，及彼习气不顺品。第四地中，有贪著三昧之极愚痴，贪著法之极愚痴，及彼习气不顺品。'

 །ལྔ་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་དང་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་དང་།མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་མང་དུ་འབྱུང་བའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།།བདུན་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་བའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། རབ་ཏུ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་བསྒྲིམ་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ པ་དང་།མཚན་མ་དག་ལ་དབང་བའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཚད་མེད་པ་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་སྤོབས་པ་ལ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་གི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། སྤོབས་པ་ལ་དབང་གི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །བཅུ་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། གསང་བ་ཕྲ་མོ་ལ་འཇུག་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་ཤེས བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཆགས་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།ཐོགས་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་དེ་མི་སྐྲག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གཞན་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འཇིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། ལོག་པར་སྒྲོ་འདོགས་སྤང་བའི་ཕྱིར། །གྲོལ་བ་པོ་ནི་མེད་ཀྱང་བརྩོན། །ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པ་ནི་འཇུག་པ་མེད་དེ། ས་བཅུ་པ་ལས་དེ་སྐད་དུ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ན་རྨི་ལམ་ན་ཆུས་ཁྱེར་བ་རྨིས་པའི་སྐྱེས་བུ་སད་པའི་ཚེ་ཆུ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་འབད་པ་ཆེན་པོ་ལོག་པའི་དཔེ་དང་དེ་ཉིད་དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ།།འདིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རང་གི་རྨོངས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སོང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འདས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགགས་པའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ལས་ཏེ། ཇི་ སྐད་དུ་ས་བཅུ་པ་ལས།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་གོང་ནས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཐར་ཕྱིན་པས་སམ་སེམས་མཐར་ཕྱིན་པའི་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་འདི་ཡིན་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ།།དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འདས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཇུག་གོ།།སྤོང་བ་ཆེ་བ་ཉིད་འདིས་ནི་དེའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

第五地有远离轮回和趣向轮回作意的极度愚痴，远离涅槃和趣向涅槃作意的极度愚痴，以及其习气的对治分。
第六地有诸行生起现前的极度愚痴，多相生起的极度愚痴，以及其习气的对治分。
第七地有细相生起的极度愚痴，作意无相方便的极度愚痴，以及其习气的对治分。
第八地有勤修无相的极度愚痴，于诸相自在的极度愚痴，以及其习气的对治分。
第九地有无量法教，无量法句文字，以及对于智慧和辩才的陀罗尼自在的极度愚痴，对辩才自在的极度愚痴，以及其习气的对治分。
第十地有大神通的极度愚痴，入微细秘密的极度愚痴，以及其习气的对治分。
佛地有对一切所知极其微细的贪著的极度愚痴，障碍的极度愚痴，以及其习气的对治分。
所说的是，由于没有这些，安住于般若波罗蜜多者无有恐惧而不畏惧。相反，不住于般若波罗蜜多者则有颠倒的恐惧，这是所说的。
如是所说：心颠倒即是趣入。如《量理论》中说：'为断除邪执分别，虽无解脱者亦精进。'
无颠倒则无趣入。如《十地经》中说，在第八地获得无生法忍时，如同梦中被水冲走的人醒来时，不再为脱离水而作大努力的比喻，说那即是其涅槃等。
此中安住般若波罗蜜多者即是超越如实的颠倒愚痴，极为远离即是超越颠倒。涅槃即是分别念止息。究竟即是最终，如《十地经》中说：'由断除所修应断的分别念故为清净究竟，此后再无所断的分别念故。'
由究竟或心究竟的自性即是此涅槃，故如是说。彼既超越颠倒又是涅槃究竟，故由超越颠倒而成涅槃究竟，依止并安住于般若波罗蜜多，故诸菩萨趣入于此。
此大断即是说明其趣入之因，为趣入彼故。

 །དུས་གསུམ་དུ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སེམས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་རྟོགས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་གཉིས་ ཀྱི་ཆེད་དུ་བསྟན་ཏོ།།དུས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །དེ་དག་ན་རྣམ་པར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དེ། བློ་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དོ། །རྣམ་པར་ སྣང་མཛད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ།ས་བཅུ་དག་ནི་རབ་བསྒྲུབས་ནས། །དབང་གི་རྣམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན། །སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས། །གང་གིས་འདིར་ནི་ཀུན་མཁྱེན་ཅིང་། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྣམ་མཁྱེན་པ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་འབྱུང་བ་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་དུས་སྔ་མའི་ ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདི་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་དང་། དེའི་མན་ངག་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ལས་ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་ཉིད་འཐོབ་བར་ཆད་མེད། །བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་འཛིན་ཏེ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན། །དེ་ཡི་དམིགས་པ་དངོས་མེད་དེ། །དྲན་པ་ཡང་ནི་བདག་པོར་འདོད། །རྣམ་པ་འདི་ནི་བཞི་པ་ཉིད། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་དམིགས་པ་དང་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་འདི་ལས་གོང ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པར་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རོ། །མཉམ་པར་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་རྟོགས་པའོ། །མངོན་པར་ནི་མངོན་སུམ་མོ། །མཉམ་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ སོ།།དེ་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལགས། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ཚིག་གིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་སེམས་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལྷག་མ་ནི་རྟོགས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ན་ཐུགས་ལ་ བཞག་སྟེ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་གྱི་ཆེད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པས་གསུམ་གྱི་ཆེད་དུ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

以'三时'等所说，为显示一切有情中最殊胜的大心和大证悟二者而说。'三时'即过去、未来、现在。
住于彼等时中的一切佛陀，因具殊胜智慧故称为佛。既是一切又是佛，故称一切佛。
如《大毗卢遮那成佛经》中说：'圆满成就十地已，获得自在诸行相，通达空性如幻法，于此遍知一切已，了知一切诸有情，是故称之为佛陀。'
所说'于般若波罗蜜多'是指如来智慧生起真实本性，即所谓一切种智。'依般若波罗蜜多'是指此为正等正觉之前的缘故。
此一切种智应视为无间三昧，如《二万五千颂般若波罗蜜多》及其教授《现观庄严论》中说：'得佛位无间，无间三摩地，即是一切智，其所缘无实，亦许念为主，此即第四相，无相为其相。'
'无上'是指获得、所缘及修行等诸相无有超胜之故。'正'是指无颠倒。'等'是指以无相性故为一相。'菩提'是证悟。'现'是现前。'等觉'是圆满觉悟。
如是《二万五千颂般若波罗蜜多》中说：'世尊，云何是无上正等正觉？世尊告曰：须菩提，如一切法真如，无上正等正觉亦如是。须菩提白言：世尊，云何一切法真如即是无上正等正觉？须菩提，如色真如乃至涅槃真如，无上正等正觉亦如是。'
其中以'无上'之词说明为一切有情中最殊胜故是大心性。其余则是大证悟性。昔日在菩萨阶位时，于心中安立三种大性，为此而趣入般若波罗蜜多，故说'为三者'。

།རྫོགས་པའི་ཚེ་ན་ནི་སྔ་མས་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡུལ་ ལྗོངས་འགའི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་པོས་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དང་།ཐ་མར་ཡུལ་ལྗོངས་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་གསང་སྔགས་སོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གསང་སྔགས་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གཉིས་པོ་དེ་གཉིས་ཚིག་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དོ། ། ཆེན་པོ་ནི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་པ་ཡང་དུས་ལ་ཁྱབ་པ་དང་ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་དུས་ཐམས་ཅད་ལས་མ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་གསང་སྔགས་ལས་འདི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར སྣང་མཛད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ།དུས་གསུམ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ཡིན། །མཐོང་ནས་མ་མཐོང་འབྲས་བུ་སྟེ། །ཡིད་དང་ངག་དང་ལུས་ལ་སྲིད། །འབྲས་བུ་བསྐལ་པ་གཅིག་གི་གྲངས། །འཇིག་ རྟེན་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་པར་བཤད།།གསང་སྔགས་འབྲས་བུ་བསྐལ་པ་ལས། །འདས་པར་རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད། །སངས་རྒྱས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་དང་། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །མཚན་མ་རྣམས་སྤངས་དག་པ་ཡིན། །འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མར་བཅས། ། རྣམ་པར་སྨིན་པའང་འདིར་སྨིན་པ། །ལས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་འཐོབ། །གང་གི་ཚེ་ན་གྲུབ་པ་ཐོབ། །དེ་ཡི་ཚེ་ན་ལས་རྣམས་བཟློག། །སེམས་ནི་རང་དངོས་མེད་ཕྱིར་དང་། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་རྣམས་སྤངས་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལས་ཀྱང་། །སྐྱེ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཞེས གསུངས་སོ།།འདི་ནི་རིག་ཅིང་ཤེས་པའམ་འདོད་པ་གྲུབ་པ་ཐོབ་པས་རིག་པའོ། །དེ་རིག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་མོ་ཡང་ཡིན་པས་རིག་པ་ཆེན་མོའོ། །རིག་པ་ཆེན་མོ་ཉིད་གསང་སྔགས་ཡིན་པས་རིག་པ་ཆེན་མོའི་གསང་སྔགས་སོ། །དེ་བས་ན་བླ་མ་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འདི་ལས་གཞན་མེད་ པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་གསང་སྔགས་སོ།།འདི་དང་མཉམ་པའམ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མི་མཉམ་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའོ། །དེ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་ཀྱང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཚིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་། ཅི་ཙམ་དུ་ནི་དཔེ་འགའ་ཞིག་།སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་བྱེད་ན་ནི། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་མཐུན་མིན། །དེ་ནི་རྒྱལ་བ་སྨད་པ་ཡིན། །སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་མཉམ་པ་གང་། །དཔེ་ནི་དེ་ལ་གཅིག་ཡོད་པ། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །གང་གི་ཚད་ནི་འགའ་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་འདིས་ནི་ཁྱབ་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལ་སོགས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་ཤེས་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ།

圆满时，前者显示断除果位圆满，后二者显示证悟果位圆满。就如国王为某地方举行祭祀，最终获得该地方为果报一样。依靠般若波罗蜜多，远离颠倒，获得证悟。
为了显示般若波罗蜜多即是密咒，所以说'舍利子，因此'等。已经显示般若波罗蜜多的性相。密咒是智慧，是救护。后面的词句明显显示这两种含义。
大是具有遍满性。遍满又分为时间遍满和处所遍满，如此，此即是于一切法和一切时中无间而入。此即是区别于自在天等所作的密咒而特别显示。
如《大日如来成等正觉经》中说：'超越三时，缘起而有，见已不见为果，存在于意语身，果报以一劫数，世间诸法所说。密咒果报超劫数，圆满佛陀如是说。诸佛大仙及佛子，三昧远离诸相净，世间诸法具有相，异熟果报此成熟，以诸业力得果报，何时获得成就时，彼时诸业皆转变。心无自性之故，及舍因果之故，从业生诸生，如虚空般生。'
此是明了、了知或获得所欲成就而为明。既是明又是大故为大明。大明即是密咒故为大明咒。因此无有比此更殊胜的上师，故为无上密咒。
此无等同或相似，故不等同即是虚空。与彼等同故为等同于不等同。在菩萨藏中，世尊亦说等同于不等同之语。
如《如来不可思议秘密教示经》中说：'若于佛法中，寻求某些喻，彼非随顺佛，彼即诽谤佛。与佛法等同，其中唯一喻，即是虚空界，其量不可得。'等等。以此等同虚空，当观察遍满性、无障碍性、相续不断等。以上显示了知之义。

 །སྐྱོབ་པའི དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་དང་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་དེ་རྒྱུན་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་གསང་ སྔགས་སོ།།དེ་ལྟར་གསང་སྔགས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ནས་གསང་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདེན་ཏེ་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བདེན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་སུ་རིགས་སོ། །འདིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་ཏེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་གང་ཟག་གང་རྣམ་པ་བསྟན་པས་རྣམ་པར་ལྟ་བར་མི་ནུས་པ་ལ་གསང་སྟེ་བསྟན་པ་བཞིན་དེ་དག གིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གསང་སྔགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གསང་སྔགས་ནི་གསང་སྟེ་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་འདི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཡིད་ལ་གནས་པ་ནི་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་གསང་ སྔགས་སོ།།འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གུས་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པས་འཐད་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་ཡིན་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་གསུངས་པའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་སྐབས་འདིར་བར་མ་ཆད་པར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལས་སོ། །བཞེངས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བཏང་ནས་སོ། །སྟོན་པ་པོ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་པ་དང་བཤད་པ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བྱེད་དེ། ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ བྱིན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་ནི་དགའ་བའི་དོན་ནམ་དགའ་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལས་མི་འགལ་བར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་བསྟན་པ་ལ་རང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བསྟན་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་འདི་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་དགྱེས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་ རང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་པའི་དོན་ལ་ངེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་བཤད་པ་འདི་འདྲ་བ་ལ་རྗེས་སུ་དགྱེས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་རྗེས་སུ་དགྱེས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་འདི་བཤད་པ་ལ་མངོན་པར་དགྱེས་པར་འོས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས་ཞེས་གསུངས་སོ།

为了说明救护的意义，说'一切痛苦'等。能够完全平息并断除有为、变异以及苦苦等一切性相之苦，是能够完全平息一切痛苦的密咒。
如是说明密咒的词义之后，为了说明秘密宣说的词义，说'真实，因为不颠倒'等。真实是指真如，因为是如实的缘故。如实者即是不颠倒性。因此应当理解为般若波罗蜜多咒。
这是说明：对于钝根者无法通过显示相而观察的人，应当如秘密教授那样，他们也应当如实地持般若波罗蜜多咒。密咒是应当秘密解说的，这个词义应当依据这样的界限来理解。
或者，因为住于心中能够救护，所以是密咒。这是说明般若波罗蜜多应当恭敬地不间断地忆持。因为合乎道理所以是道理，应当确定为所应了知。'如是'的意思是应当依所说的方式修学。
'尔时'是指此时无间断。'从三摩地起'是指从前所说。'起'是指心离。
对说法者赞叹'善哉'并随顺所说，'善哉'的自性即是'善男子，善哉善哉'，其中重复两次是表示欢喜或极其欢喜。'如是'等是随顺所说。如是而非他者。
为什么呢？说'应当修学般若波罗蜜多'等。是怎样的呢？说'如你所说那样'，意思是不违背你所说而修学。
如是世尊对圣观自在所说表示随顺之后，为了说明其他如来也欢喜你所说的这些，说'诸如来也随喜'。'随喜'是指必定应当做的意思，诸如来对这样的解说必定欢喜。
通过这两种随顺和随喜，也说明如来应当欢喜此解说。正因为如此，说'世尊说此语已'。

 །དེ་སྐད་ཅེས་འབྱུང་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུའོ།།བཀའ་སྩལ་ནས་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ནས་སོ། །འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་འདིར་འཆད་པར་མཛད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ ལ་སོགས་པས་གང་འཆད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཡིན་ན།སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དང་། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་། འཇམ་དཔལ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། འདིའི་ དོན་ནི་བདག་གིས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ཡི་རངས་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ལས་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དམ་པར་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཐོས་པ་དང་། བཤད་པ་གང་གིས་ཡི་རང་བ་དང་དགའ་བ་ལ་དེ་སྐད་ ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཅིག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་གྱི་གཙོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཟུང་བ་ནི་དགྱེས་པའི་རྒྱུར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་ ཕྱིར་དང་ཞེས་སྨོས་སོ།།འདིས་ནི་ཡི་རང་བ་དང་མངོན་པར་བསྟོད་པ་ཡང་བསྡུ་བར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་ཐམས་ཅད་འདི་ན་འཁོད་པས་ན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་ཞེས་བྱའོ། །ལྷ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་ལ་ སོགས་པའོ།།མི་ནི་གྲགས་པར་ཟད་དོ། །ལྷ་མ་ཡིན་ནི་འོ་མའི་མཚོ་བསྲུབས་པ་ལས་ཆང་བྱུང་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྦྱིན་བྱེད་མའི་བུ་དང་། སྦྱིན་ལྡན་མའི་བུ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དྲི་ཟ་ནི་ལྷའི་གླུ་ལེན་པ་སྟེ་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཁོད་པའི་ ཕྱིར་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་དྲི་ཟར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནོ།།ལྷ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་སྨོས་སོ། །འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི་བཤད་པ་རང་གི་ངོ་བོའོ། །མངོན་པར་བསྟོད་པ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་དགའ་བ་ དང་ལྡན་པས་བཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཡི། །སྙིང་པོ་རྣམ་ཕྱེའི་བསོད་ནམས་གང་། །བདག་གིས་ཐོབ་དེས་འཇིག་རྟེན་རྣམས། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བདག་ཤོག་།ཚངས་པའི་འབྱུང་གནས་གཙུག་ལག་ཁང་གནས་པའི། །དགེ་སློང་དགེ་ འདུན་རྣམས་ཀྱི་ཞལ་ངོར་ནི།།ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་ཡི། །རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་དྲི་མ་མེད་པས་བྱས། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དྲི་མ་མེད་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

如是所说，是从舍利子问起，直至如来们也随喜为止。
说'宣说'是指世尊宣说。
虽然是圣观自在在此处宣说，但仍是如来的教言。
如是，由如来加持，声闻等所宣说的一切也都是如来教言，更何况已真正趣入佛果的圣观自在、普贤、文殊等所说。
此义我已先前宣说。
所说'随喜'是指对《十万颂》所说义中最胜上乘般若波罗蜜多心要义，如理听闻、宣说而随喜欢喜。
此中包括舍利子和圣观自在等。
有些人也将此配于世尊，当时应当视所化众生如实领受波罗蜜多主要义理为欢喜因。
为摄一切故而说'与'。
此处也摄随喜和赞叹。
菩萨、比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷皆在此处安住，故称具一切之眷属。
天是指四大天王等。
人是众所周知。
阿修罗是因舍弃搅动乳海所生之酒。
此即施与母之子和具施母之子等。
乾闼婆是天界歌者，即持国天等。
因与天等同处，故称有天、人、阿修罗、乾闼婆之世间。
因天是主要，故首先提及。
因会坏灭故称世间，即五蕴自性。
世尊所说是指说法自体。
赞叹是指以具足欢喜和喜悦而受持之意。
以分别宣说般若波罗蜜多心要所获福德，愿我以此令诸世间成就般若波罗蜜多。
住于梵源寺院的僧众前，以无垢造般若波罗蜜多心要广释。
圣般若波罗蜜多心要广释，由印度堪布无垢友所造圆满。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་ ་མཁན་པོ་བི་མ་ལ་མི་ཏྲ་དེ་ཉིད་དང་།

印度堪布毗玛拉密札尊者，

D3819

བོད་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ནམ་མཁའ་དང་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་པྲཛྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཧྲྀ་ད་ཡ་བྱཱ་ཁྱཱ། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཐོག་མ་ཁོ་ནར་མིང་མ་བཏགས་ན་མདོ་གང་ཡིན་གཏོལ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིང་སྨོས་སོ། །མིང་བཏགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་འདིའི་མདོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་མ་འདུས་པ་མེད་པས་མདོའི་ཡང་མདོ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་སྟེ། ཕུང་པོའི་བདུད་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་འདིས་བདུད་བཙལ་དུ་མི་རྙེད་ཅིང་བདུད་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་པའོ། །ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བས་ན་ལྡན་པའོ།།འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གྱི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་སྟེ།བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ བས་ན་འདས་ཞེས་བྱའོ།།མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གྱིས་བསྐྱེད་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་དུ་གྱུར་པས་ན་མ་ཞེས་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་ན་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་གང་ཡང་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དང་མཐའ་གཉིས་དང སྐྱེ་ཤི་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་ཟབ་མོ་མཆོག་ཐམས་ཅད་མདོ་ཉུང་ངུ་འདིའི་ནང་དུ་མ་འདུས་པ་མེད་པས་ན་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ན།དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་། མཆོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །ད་ནི་གཞུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མགོ་མཇུག་ཏུ་དོན་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་གསལ་བར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གླེང་གཞི་དང་། ཤེས་རབ་ལ་འཇུག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟུངས་སོ། །དེ་ལ་གླེང་གཞི་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཤེས་རབ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ བའི་བར་དུའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།

藏地的大译师班智达南卡和耶谢宁波等人翻译、校对并最终确定。
